แม่ออนของเรา

 

รวบรวมทุกเรื่องราวจากอดีตถึงปัจจุบันของอำเภอแม่ออน

ชุมชนลุ่มน้ำแม่ออน

ชุมชนลุ่มแม่น้ำลาย

ชุมชนลุ่มแม่น้ำทา

ภาษา

การแต่งกาย

การรับประทานอาหาร

ประเพณีโบราณของชาวแม่ออน

ดนตรี

วรรณกรรม

ความเชื่อ

ศิลปหัตถกรรม

วิถีชีวิตของชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยง

ลักษณะทางภูมิศาสตร์

ทรัพยากรทางธรรมชาติ

ประชากรและอาชีพ

การศึกษา

ศาสนา

การสาธารณสุข

กลุ่ม องค์กร และกิจกรรมที่สำคัญ

แหล่งธรรมชาติที่สำคัญ

ขอยอหัตถา วันตากราบนบ ตั้นตี้เคารพ ครบทุกเขตขาม
อันตั๋วข้านี้ บอกจี๊ก่อนถาม เครือออนจื้องาม นามแฝงแห่งข้า
จักขอไขขาน ตำนานแหล่งหล้า แม่ออนเป็นมา เก่ากี๊


แม่ออนนี้หนา ตำรากล่าวจี๊ จื้อลำน้ำนี่ แม่ออน
เป็นแหล่งรวมน้ำ ไหลจากสิงขร แม่ก๊ะขุนออน ห้วยหกแม่กิ้ง
รวมกั๋นไหลจร สีออนปิ้งหลิ้ง ไหลเรื่อยลงปิง เสี้ยงสุด


คนสองฝั่งออน บ่หย่อนบ่หยุด ขุดปลูกฝังอั้น ทำนา
ในสมัยโน้น ชุมชนแน่นหนา เรียงรายลงมา ดาสองฝั่งได้
ต้นน้ำออนเหนือ ไหลเหลือออนใต้ ปล๋ายน้ำเวียงจัย แจ้จ๊าง


บ้านน้อยบ้านออน ผ่อนไปต๋ามต๊าง ไหลอาบแผ่กว้าง ลงปิง
ชนสองฝั่งน้ำ สมนามแต้จริ๋ง แม่ออนคะนิง สมคิงใฝ่อ้าง
แจ้จ๊างดอนปิน เป็นถิ่นปลูกสร้าง ตี้ทำการตาง แขวงรัฐ


เทศาภิบาล บ้านเมืองเคร่งครัด จัดแขวงเขตกั้น หัวเมือง
แขวงแม่ออนนั้น เกิดตันแก๋งเขือง เป๋นแขวงหัวเมือง เจียงใหม่แหล่งหล้า อยู่ในสมัย แห่งเราเจ้าข้า เจ้าอินทว โรรส


รุ่งเรืองมานาน ทางก๋ารกำหนด จำเริญบ่ลด เรืองรอง
แม่ออนก่อนนั้น จาวบ้านทั้งผอง หลายเผ่าพันธุ์ปอง ปกครองทั่วหน้าลุมาเถิงปี๋ สองสี่สี่ห้า พวกเงี้ยวมันมาเข้ายึด


เผาตี้ทำก๋าร ไฟผลาญทึดทึด ยึดเผาโฮงเหล้า วอดวาย
ตางก๋ารจึ่งย้าย ไปสร้างบ่ไกล๋ ด้านเหนือขึ้นไป หล่ายออนตี้หั้น ”สันกำแปง”ไจย จื้อใหม่ว่าอั้น จำเริญคืนวัน สรรพ์เสร็จ


สามสิบเมษา สองห้าสามเจ็ด แยกเขตว่าอั้น ปกครอง
กิ่งใหม่แห่งนี้ มีจื้อหนสอง “แม่ออน”สมปอง ผองรอบ่เก้อ
ประกาศสัจจั๋ง เสียงดังเหย้อเหย้อ ยุคนายอำเภอ “อมรทัศน์”


อันนามสกุ๋ล คุณว่าชัดชัด “นิรัศยกุล”อั้น สมนาม
แต่งตั้งบ่จ๊า หัวหน้าประจ๋ำ คนแรกลือนาม จ๋ำจื่อแม่นมั่น
ปลัด”ชุมพร แสงมณี”อั้น เอาก๋ารเอางาน ดีแต๊


โฮงเฮียนบ้านหลวย จ้วยเฮาแต๊แต๊ บ่หมีข้อแม้ สังเลย
ยกอาคารไม้ หื้อใจ๊เฉยเฉย บ่คิดก้าเลย สะเบยว่าอั้น
อยู่ในโฮงเฮียน พากเพียรแม่นมั่น นับปี๋เดือนวัน เร่งพัฒน์


ได้งบประมาณ หลายล้านแม่นตั๊ด จัดแต่งก่อสร้าง อาคาร
สวนแพะวันตก ยกฮื้อตางก๋าร เปิ้นแปล๋งอาคาร ตี้ว่าก๋ารสร้าง หนึ่งปี๋สำเร็จ เสร็จพลันสมอ้าง จึงห้างงานบุญ สุดซ๊อย


กล๋างเดือนตุลา สองพันห้าร้อย สามสิบปล๋ายหน้อย แปดปี๋
ออนหลวยตี้ฮัก ข้าจักจ๋ำหนี้ ขอบคุณไมตรี มีกั๋นจุผู้
ยังเป็นสมัย “ชุมพร”นักสู้ “สามขอ”ปอดู ม่วนล้ำ


แต่นั้นต้นมา จ้วยปาจ้วยก๊ำ พระธาตุแลถ้ำ ปิงปา
ผาตั้งธาตุไท้ ตั้นได้ฮักษา ถ้ำธาตุแถมนา ฮักษาจึ่งกุ้ม
พัฒนามา ประชาโอบอุ้ม สามัคคีจุมนุม ทั่วท้วน


ลุเถิงดิถี โสรีลาภล้วน วันตี้แปดถ้วน สมบูรณ์
กันยามาศพ้อง สองห้าห้าศูนย์ นัดหมายทำบุญ เลี้ยงพระเปิดป้าย หมู่เฮาสุขี ยินดีตี้ได้ เลื่อนสูงขึ้นไป ฐานะ


ยกเป็นอำเภอ เสนอก๋าละ เฉลิมองค์พระ ราชัน
วโรกาสไท้ ธได้สุขสันต์ แปดสิบครบครัน พรรษาว่าอั้น
แม่ออนกำเนิด เกิดได้แม่นมั่น เป็นอำเภอพลัน ปี๋นั้น


จึงนายอำเภอ คนแรกขึ้นจั๊น จื้อนั้น"รพินทร์ ถาวรพันธ์"
หัวหน้า"พูนศักดิ์ เกษศิริ"ขวัญ ผันตั๋วโดยพลัน จ๋นถึงปัจจุบัน ว่าที่ร้อยตรีสมัย  คำชมภู ก่อปิ๊กสู่ เจียงใหม่เมืองแก้ว คนอยู่มีจัย คนไปผ่องแผ้ว แคล้วคลาดภัยยา เน้อครับ


ขอหื้อสุขี อยู่ดีมีทรัพย์ ขอนับตั้นด้วย ดวงมาลย์
ร่วมใจ๋ร่วมจิต ร่วมคิดสืบสาน ร่วมก๋ารร่วมงาน วงศ์วานหนุ่มเฒ่า สืบฮีตสืบฮอย ป๊อยละแบบเบ้า วัฒนธรรมเฮา อย่าละ


รัตนะสาม สยามเทวะ พระฮักษาอั้น แม่ออน ขอจบกลอน กล๋อนสาส์นค่าวสร้อย ข้าน้อยขอวางลง ก่อนแลนายเหย